Cách thông thường để thử một ứng dụng sức khoẻ: cài, dùng vài hôm, rồi quên.
Có một cách có cấu trúc hơn, và nó cho câu trả lời rõ ràng trong bốn tuần.
Trước khi bắt đầu: đặt mục tiêu
Đây là bước quyết định và cũng là bước hay bị bỏ qua.
Viết ra một câu cụ thể: tôi dùng công cụ này để làm gì?
| Mục tiêu mơ hồ | Mục tiêu đánh giá được |
|---|---|
| Theo dõi sức khoẻ | Ghi đủ số đo huyết áp sáng tối trong hai tuần trước tái khám |
| Ngủ tốt hơn | Tìm xem yếu tố nào ảnh hưởng tới giấc ngủ của mình |
| Vận động nhiều hơn | Tăng từ mức hiện tại lên thêm hai nghìn bước mỗi ngày |
| Quản lý thuốc | Giảm số lần quên uống thuốc xuống dưới một lần mỗi tuần |
Không có mục tiêu cụ thể thì sau bốn tuần không có cách nào trả lời câu "nó có giúp gì không".
Tuần 1: thiết lập
- Cài đặt, cấu hình.
- Rà quyền — từ chối những gì không cần cho mục tiêu của mình.
- Đọc lướt chính sách riêng tư — tìm phần chia sẻ dữ liệu.
- Dùng thử đầy đủ tính năng để biết nó làm được gì.
- Ghi lại ấn tượng ban đầu: nhập liệu mất bao lâu mỗi ngày?
Câu hỏi cuối tuần: việc dùng công cụ này mất bao nhiêu phút mỗi ngày?
Nếu quá năm phút cho một việc theo dõi đơn giản, khả năng duy trì thấp.
Tuần 2: dùng đều
- Dùng đúng theo mục tiêu đã đặt.
- Ghi lại những ngày quên và lý do.
- Chú ý xem có thấy thông tin gì mới không.
Câu hỏi cuối tuần: tôi đã học được điều gì mà trước đây không biết chưa?
Tuần 3: thử áp dụng
Tuần này là tuần quan trọng nhất, và là tuần phân biệt một công cụ hữu ích với một công cụ chỉ thu thập số liệu.
- Dựa trên dữ liệu đã có, thử thay đổi một điều gì đó.
- Ví dụ: nếu thấy ngủ kém vào những ngày uống cà phê chiều, thử ngừng một tuần.
- Xem dữ liệu có phản ánh thay đổi không.
Câu hỏi cuối tuần: công cụ này có dẫn tới hành động nào không, hay chỉ hiển thị số?
Tuần 4: đánh giá
Ba câu quyết định:
- Tôi có còn dùng đều không, hay đã thưa dần?
- Tôi có học được điều gì mới về cơ thể mình không?
- Tôi có thay đổi hành vi nào nhờ nó không?
Cách đọc kết quả
Cả ba đều có: giữ lại, công cụ này phù hợp với bạn.
Còn dùng đều nhưng chưa học được gì: cho thêm bốn tuần — một số quy luật cần thời gian dài hơn mới hiện ra.
Đã thưa dần: xem lại vì sao. Nhập liệu quá nặng? Không thấy giá trị? Nếu là lý do đầu, thử tìm công cụ nhẹ hơn cho cùng mục tiêu.
Không có gì trong ba: bỏ. Xoá tài khoản trước, rồi gỡ ứng dụng.
Bỏ cũng là một kết quả
Việc thử rồi bỏ không phải thất bại. Bạn đã biết một điều cụ thể: công cụ này không phù hợp với mình.
Và nếu trong quá trình thử bạn đã học được điều gì đó — nhận ra một quy luật, hình thành một thói quen — thì công cụ đã hoàn thành vai trò, kể cả khi bạn không dùng tiếp.
Theo dõi là phương tiện. Khi kiến thức đã chuyển thành thói quen, phương tiện có thể gác lại.
Quy tắc: mỗi lần một công cụ
Đừng thử ba ứng dụng cùng lúc. Hai lý do:
- Không biết cái nào tạo ra khác biệt.
- Tổng gánh nặng tăng nhanh, khả năng bỏ cả loạt rất cao.
Khi bỏ: làm cho đúng
- Xuất dữ liệu nếu có giá trị theo dõi lâu dài.
- Xoá tài khoản trong ứng dụng.
- Huỷ thuê bao nếu có.
- Rồi mới gỡ ứng dụng.
- Kiểm tra lại xem thuê bao đã huỷ thật chưa.
Bước cuối đáng làm: việc gỡ ứng dụng không tự động huỷ thuê bao, và nhiều người tiếp tục bị trừ tiền cho một dịch vụ đã quên từ lâu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần quy trình thay vì dùng đại?
Vì không có tiêu chí đặt trước thì sau vài tuần rất khó nói công cụ có giúp gì không, và thường kết cục là nó nằm im trên máy. Đặt trước một mục tiêu cụ thể giúp có câu trả lời rõ ràng.
Nên đặt mục tiêu thế nào?
Cụ thể và đo được, ví dụ ghi đủ số đo huyết áp trong hai tuần trước tái khám, hay giảm số lần quên uống thuốc. Mục tiêu kiểu theo dõi sức khoẻ nói chung thì không đánh giá được.
Sau bốn tuần nên quyết định ra sao?
Hỏi ba câu: mình có còn dùng đều không, có học được điều gì mới không, và có thay đổi hành vi nào nhờ nó không. Nếu cả ba đều không thì nên bỏ, và đó là kết quả hữu ích chứ không phải thất bại.
Có nên thử nhiều công cụ cùng lúc không?
Không nên. Thử nhiều thứ cùng lúc thì không biết cái nào tạo ra khác biệt, và tổng gánh nặng tăng nhanh khiến khả năng bỏ cả loạt rất cao. Thử từng cái một là cách hiệu quả hơn.