Trước khi giao dữ liệu sức khoẻ của mình cho một ứng dụng, hoặc trước khi tin một gợi ý nó đưa ra, có vài thứ đáng tra. Toàn bộ mất khoảng mười phút.
Bước 1: tìm pháp nhân
Trong phần "về chúng tôi" hoặc điều khoản sử dụng, tìm:
- Tên công ty đầy đủ.
- Quốc gia đăng ký.
- Địa chỉ.
Vì sao quan trọng: nếu sản phẩm gây vấn đề, cần biết có ai để hỏi. Một ứng dụng không rõ pháp nhân thì cũng không có ai chịu trách nhiệm.
Dấu hiệu đáng chú ý: chỉ có một địa chỉ thư điện tử, không có tên công ty, không có địa chỉ.
Bước 2: xác định mô hình kinh doanh
Câu hỏi: sản phẩm này kiếm tiền bằng gì?
| Mô hình | Động lực tương ứng |
|---|---|
| Bán ứng dụng hoặc bản nâng cấp | Làm bạn hài lòng đủ để trả tiền |
| Bán thiết bị đi kèm | Bán phần cứng; ứng dụng hỗ trợ |
| Thuê bao hằng tháng | Giữ bạn dùng lâu dài |
| Quảng cáo | Giữ bạn ở lại trong ứng dụng lâu nhất có thể |
| Bán sản phẩm bổ sung | Lời khuyên bên trong cần đọc với sự cân nhắc |
| Hợp đồng với cơ sở y tế | Đáp ứng yêu cầu của bên mua |
| Không rõ | Đáng đặt câu hỏi |
Mô hình nào cũng hợp lệ. Điều cần là biết nó là gì, để đọc các gợi ý của ứng dụng với đúng bối cảnh.
Trường hợp đáng chú ý nhất là dòng thứ năm: khi ứng dụng vừa đưa ra lời khuyên vừa bán sản phẩm liên quan tới lời khuyên đó.
Bước 3: tìm đội ngũ chuyên môn
Với ứng dụng sức khoẻ, đáng xem có chuyên gia y tế tham gia không.
Nhưng cần phân biệt các mức:
- Có tên cụ thể, tra được — dấu hiệu tốt nhất.
- Nêu vai trò cụ thể — xây dựng nội dung, kiểm duyệt, cố vấn kỹ thuật.
- Chỉ ghi chung chung "được phát triển cùng các bác sĩ" — không kiểm chứng được.
- Không nhắc gì tới chuyên môn y tế.
Nếu có tên, tra thử: người đó có thật không, chuyên khoa gì, có liên quan tới lĩnh vực của ứng dụng không.
Bước 4: kiểm tra cách liên hệ
Gửi một câu hỏi qua kênh liên hệ của họ và xem:
- Có ai trả lời không?
- Bao lâu?
- Trả lời cụ thể hay chỉ là câu mẫu?
Đây là phép thử đơn giản mà cho biết nhiều. Một sản phẩm có bộ phận hỗ trợ thật sự khác hẳn một sản phẩm bỏ mặc sau khi phát hành.
Bước 5: xem lịch sử cập nhật
Trên cửa hàng ứng dụng có thông tin về lần cập nhật gần nhất.
- Cập nhật đều đặn — sản phẩm đang được duy trì.
- Không cập nhật lâu — có thể đã bị bỏ, và điều này đáng lo với ứng dụng xử lý dữ liệu sức khoẻ vì các lỗ hổng bảo mật không được vá.
Bước 6: đọc đánh giá theo cách đúng
Đánh giá trên cửa hàng ứng dụng có giá trị hạn chế, nhưng có cách đọc hữu ích:
- Đọc đánh giá một và hai sao — chúng thường cụ thể hơn.
- Tìm mẫu lặp lại — nhiều người phàn nàn cùng một điều là dấu hiệu hệ thống.
- Xem cách nhà phát triển phản hồi.
- Bỏ qua các đánh giá chung chung không có chi tiết.
Bước 7: đọc phần miễn trừ trách nhiệm
Phần này thường ở cuối điều khoản sử dụng và ít ai đọc. Nhưng nó nói rõ nhà phát triển tự định vị sản phẩm của mình thế nào.
Câu thường gặp: "Ứng dụng chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế."
Câu này hợp lý với một ứng dụng ghi chép. Nhưng nếu sản phẩm đang đưa ra kết luận về bệnh mà lại có câu này, đó là một mâu thuẫn đáng chú ý: nó hành xử như công cụ chẩn đoán nhưng từ chối trách nhiệm của một công cụ chẩn đoán.
Bảng tổng hợp
| Dấu hiệu tốt | Dấu hiệu đáng chú ý |
|---|---|
| Pháp nhân rõ ràng, có địa chỉ | Chỉ có một địa chỉ thư điện tử |
| Mô hình kinh doanh minh bạch | Không rõ kiếm tiền bằng gì |
| Có tên chuyên gia tra được | Chỉ nói chung chung |
| Có người trả lời liên hệ | Không ai trả lời |
| Cập nhật đều | Bỏ lâu không cập nhật |
| Nói rõ giới hạn của sản phẩm | Cam kết vượt quá phạm vi |
| Chính sách riêng tư đọc được | Không có hoặc rất mơ hồ |
Không cần mọi mục đều hoàn hảo. Nhưng nhiều dấu hiệu đáng chú ý cùng lúc là lý do để tìm sản phẩm khác.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần biết ai làm ra ứng dụng?
Vì nó cho biết có ai chịu trách nhiệm khi sản phẩm gây vấn đề, và cho biết động lực đằng sau các gợi ý mà ứng dụng đưa ra. Một sản phẩm không rõ pháp nhân thì cũng không có ai để hỏi khi có chuyện.
Thông tin nào đáng tra nhất?
Tên pháp nhân và địa chỉ, mô hình kinh doanh, có chuyên gia y tế trong đội ngũ không, và cách liên hệ có người trả lời thật không. Bốn thứ này tra được trong khoảng mười phút.
Mô hình kinh doanh nói lên điều gì?
Nó cho biết động lực của sản phẩm. Một ứng dụng bán bản nâng cấp có động lực làm bạn hài lòng; một ứng dụng sống bằng quảng cáo có động lực giữ bạn ở lại lâu; một ứng dụng bán sản phẩm bổ sung thì lời khuyên bên trong cần được đọc với sự cân nhắc.
Có chuyên gia y tế tham gia thì có đủ không?
Không đủ nhưng là dấu hiệu tốt, và cần xem thêm họ tham gia ở mức nào — cố vấn danh nghĩa khác với tham gia xây dựng nội dung. Tên người cụ thể có thể tra được thì đáng tin hơn một dòng chữ chung chung.